اين وبلاگ جهت طرح نظرات وارائه آثار فرهنگي وهنري نوشته شده است
تهيه عكسهاي سياه و سفيد ديجيتال

حتما تاكنون حس خارق العاده اي كه برخي عكسهاي سياه و سفيد در شما ايجاد كرده اند، را تجربه كرده ايد.عكسهاي سياه و سفيد همواره ارزش وجودي خاص خود را حفظ نموده اند. تهيه عكسهاي سياه و سفيد زيبا در دنياي عكاسي ديجيتال نيز بسيار مهم است و در اين نوشتار ميكوشيم روشي كامل و در عين حال ساده براي اين منظور ارائه نماييم.

تهيه عكسهاي سياه وسفيد ديجيتال 3 مرحله مهم دارد:
1-تهيه عكس رنگي اوليه با نورپردازي مناسب
2-تبديل عكس رنگي به عكس سياه وسفيد
3-چاپ عكس سياه وسفيد
براي تهيه عكس سياه وسفيد ايده آل بايستي ابتدا يك عكس رنگي مناسب ( كه از برخي جهات با عكس هاي رنگي معمولي فرق دارد ) تهيه نمود.پس از همين ابتدا تكليف خود را با حالت عكاسي سياه و سفيد كه در برخي دوربينهاي ديجيتال وجود دارد ،روشن كرده ايم:هيچگاه براي عكاسي سياه وسفيد از اين حالت استفاده نكنيد(دلايل اين امر در اين نوشتار بر شما روشن خواهد شد).
سپس بايد اين عكس رنگي را با روشهاي خاص به عكس سياه وسفيد تبديل نمود و در نهايت آنرا چاپ كرد.
هركدام از مراحل فوق داراي تكنيكها و ظرايف خاصي است كه به ترتيب به آنها خواهيم پرداخت.

-مرحله اول:تهيه عكس رنگي با نورپردازي خاص:
براي تهيه عكسهاي رنگي مناسب ،توجه به نكات زير لازم است.

الف:
فيلمهاي سياه وسفيد در دوربينهاي غير ديجيتال داراي قدرت حصول محدوده ديناميكي(Dynamic Range )وسيعتري نسبت به حسگر دوربينهاي ديجيتال هستند. دردوربينهاي ديجيتال تهيه عكس رنگي اوليه از برخي مناظر با محدوده ديناميكي وسيع ،مشكل ميباشد.
براي حل اين مشكل ميتوان چند عكس با نورپردازيهاي مختلف از منظره تهيه كرد وسپس با روشهاي ادغام ديجيتالي آنها را با هم تركيب نمود(براي اطلاعات بيشتر به اين مقاله ها مراجعه نماييد).

ب:
براي تهيه عكسهاي سياه وسفيد در دوربينهاي غير ديجيتال ،معمولا سعي بر اين است كه عكسي با نوردهي زياد تهيه شود(چرا كه اصلاح نوردهي زياد در تاريكخانه، آسانتر از اصلاح عكسهاي با نوردهي كم است).اما در دنياي ديجيتال موضوع متفاوت است:بايستي مراقب بود كه نوردهي عكس زياد نشود.اين موضوع در مورد عكسهاي سياه وسفيد به مراتب مهمتر از عكسهاي رنگي است چرا كه در عكسهاي رنگي ،رنگ يك بعد ديگر به عكس اضافه ميكند و مناطق پرنور كمتر به چشم مي آيند اما در عكسهاي سياه و سفيد اين مناطق بشدت آزار دهنده خواهند بود.

در اينجا لازم است كه قبل از ارائه راه حل اين مشكل،به دو نكته مهم اشاره كنيم:
- نكته اول:مهمترين شاخص كيفيت عكسهاي سياه و سفيد، توناليته(Tonality) مناطق مختلف عكس است.بدين معنا كه عكس خوب، عكسي است كه تمام نواحي مختلف آن از لحاظ طيف سياه تا سفيد غير طبيعي نباشند.
اين موضوع در تمام مراحل تهيه عكس (تهيه عكس رنگي اوليه،تبديل آن به عكس سياه وسفيد و چاپ آن) بايد مد نظر باشد.

- نكته دوم:در عكسهاي رنگي، نويز همواره يك چالش عمده محسوب شده و كاهش آن هميشه لازم است.اما در عكسهاي سياه وسفيد، در اكثر اوقات نه تنها نويز مشكلي محسوب نميشود كه گاه عامدا نويز را به تصوير اضافه ميكنند.

پس از ذكر اين دو نكته به بحث نورسنجي در تهيه عكس برمي گرديم: دوربينهاي ديجيتال تمايل دارند تا با افزايش نوردهي(و به قيمت كاهش جزئيات در مناطق پر نور)،نويز تصوير را كم كنند .چرا كه با نوردهي كمتر ،جزئيات مناطق پرنور ديده مي شود ولي بعلت استفاده از حساسيتهاي بيشتر حسگر، نويز در مناطق كم نور بيشتر خواهد شد.
اما همانگونه كه ذكر شد ، در تصاوير سياه وسفيد، اولا بايستي از نوردهي زياد خودداري نمود ثانيا افزايش نويز ،مشكل عمده اي محسوب نمي شود.پس براي تهيه عكسهاي سياه و سفيد با دوربين ديجيتال بايد از مقدار نوردهي كمتر از ميزان نورسنجي خودكار دوربين استفاده نمود تا جزئيات كاملي در مناطق روشن تصوير داشته باشيم.
حال سوالي پيش مي آيد:چه مقدار كمتر؟
پاسخ اين سوال يك كلمه است:هيستوگرام. با استفاده از هيستوگرام دوربين ديجيتال، بايد سعي كنيم كه نورپردازي آنقدر كم نشود كه جزئيات مناطق سايه تصويراز بين بروند.(براي آشنايي با هيستوگرام به اين مقاله مراجعه كنيد)

ج:در تهيه عكسهاي سياه وسفيد استفاده از فرمت RAW و TIFF بر فرمت JPEG مزيت دارد.چرا كه شاخص اصلي كيفيت اين عكسها بر پايه توناليته است و در اين زمينه در هنگام تبديل فرمت RAW ،تنظيمات و كنترلهاي كاملي در دسترس كاربر مي باشد.مزيت ديگر اين فرمتها عدم فشردگي و ميزان بالاي اطلاعات تصويري آنها است كه به همين علت در موقع اصلاحات نرم افزاري (نظير اصلاح Curve و ...)،تمايل كمتري به پوستري شدن (Posterization) دارند.اگر دوربين ديجيتال شما فقط امكان توليد تصاوير JPEG دارد،در هنگام تهيه اين تصاوير، حداقل درصد فشردگي آنرا كم نماييد.


مرحله دوم:توليد عكس سياه وسفيد از عكس رنگي تهيه شده
اگر فكر ميكنيد كه اين مرحله با دستور Image>Mode>grayscale ( ويا دستور Image>Adjustment>desaturate)قابل انجام است ،بايد بگوييم كه اشتباه مي كنيد.براي حفظ و تنظيم دقيق توناليته طيف خاكستري تصوير سياه وسفيد،اصلا اين روشها به پاي روشهاي پيشرفته اي كه در ذيل بحث مي شوند،نخواهند رسيد.براي تبديل دقيق تصاوير رنگي به تصاوير سياه وسفيد روشهاي گوناگوني وجود دارد، كه در اين قسمت به دو روش معروف و كاربردي اشاره ميكنيم:

- روش اول:
اين روش توسط Russel Brown از شركت ادوب ارائه شده است.در اين روش امكان تنظيم دقيق و كنترل مقادير توناليته رنگهاي مختلف وجود دارد.

1- ساخت Adjustment layer از نوع Hue/saturaion:فايل تصوير را باز كنيد.دستور Layer>New Adjustment layer>Hue/Saturation رااجرا كنيد.هيچ تغييري در آن ندهيد و OK را كليك نماييد.
2- ساخت Adjustment layer دوم از نوع Hue/saturaion :مجددا با همان فرمان قبلي يك لايه تنظيمي جديد بسازيد.حال مقدار Saturation را -100 قرار دهيد تا تصوير به طور كامل غير اشباع شود.OK را كليك نماييد.
3- لايه اولAdjustment layer را انتخاب نماييد.حالتBlending اين لايه را رويColor تنظيم نماييد.
4- روي لايه اولAdjustment layer دوبار كليك نماييد تا صفحه تنظيمات آن ظاهر شود.چون حالت blending اين لايه color است،ميتوانيد مقدار Hue را تنظيم نماييد.با تغيير مقدار Hue طيف خاكستري تصوير را تنظيم نماييد.
5- حال مقدارSaturaion را تنظيم كنيد تا سايه هاي تصوير مطابق ميل شما شود.

همواره از Hue براي تنظيمهاي كلي و از saturation براي تنظيمهاي ظريف استفاده كنيد.سپس OK را كليك كنيد.
6- تنظيم يك محدوده رنگي خاص در تصوير:اگر مايليد كه به طور خاص، ناحيه رنگي خاصي از تصوير را تنظيم دقيقتري نماييد، مجددا روي لايه اول دوبار كليك كنيد و از منوي Edit در همين صفحه تنظيم ،رنگ مورد نظر را انتخاب وتنظيمات Hue و Saturation را براي آن رنگ خاص انجام دهيد.مثلا براي آسمان،رنگ آبي را انتخاب و مراحل 4 و 5 را براي اين رنگ تكرار نماييد.

نكته:اگر رنگ ديگري نيز نياز به تنظيم دارد ،اين مرحله را براي آن رنگ تكرار نماييد.
نكته:براي آنكه تنظيم رنگ را مشاهده كنيد،لايه Adjustment Layer دوم را خاموش نماييد.

7- تنظيم مجموعه اي از رنگها:
براي آنكه مجموعه اي از رنگها(مثل آبي آسمان و قرمز گلها) را باهم تنظيم نماييد، مجددا روي لايه اول دوبار كليك كنيد. ابزار Eyedropper را انتخاب نماييد.در حاليكه آنرا روي تصوير نگه داشته ايد،دكمه Shift را فشار دهيد.علامت + كنار آن ظاهر ميشود.حال ابتدا روي يك رنگ و بعد روي رنگ بعدي و بعدي كليك كنيد(مثلا رنگهاي آبي و قرمز و ...).اگر در همين حال به صفحه تنظيم Hue/Saturation نگاه كنيد،مشاهده ميكنيد كه محدوده رنگي افزايش مي يابد تا تمام رنگهاي انتخابي را دربرگيرد.
حال مقادير Hue و Saturation را براي اين مجموعه رنگها تنظيم نماييد.(از اين بيشتر كنترل ميخواهيد؟!)
8-پس از انجام تنظيمات، روي OK كليك كنيد تا صفحه تنظيمات لايه دومHue/saturation بسته شود.همواره به ياد داشته باشيد كه ميتوانيد برگرديد و با دوبار كليك روي اين لايه، مجددا تنظيمات مورد نظر خود را انجام دهيد(قدرت و ارزش اين روش در همين جزئيات نهفته است).در نهايت لايه هارا Flat نماييد و از عكس خود لذت ببريد.
اگر از فتوشاپ CS وتصاوير 16 بيتي استفاده نماييد ،نتايج باز هم بهتر خواهند شد.

تصوير اصلي

تصوير سياه وسفيد با استفاده از Grayscale

تصوير سياه وسفيد با استفاده از روش Russel Brown

روش دوم:
1-فايل را باز كنيد.يك Adjustment layer از نوع Channel Mixer‌بسازيد:
Layer>New Adjustment Layer>Channel Mixer
2-پس از ظاهر شدن صفحه تنظيمات،گزينه Monochrome را انتخاب كنيد.با اين كار تصوير سياه و سفيد مي شود. و مقدار رنگ قرمز روي 100 قرار ميگيرد.

3-حال مقادير مربوط به رنگهاي قرمز ،آبي و سبز را تغيير دهيد تا توناليته تصوير بهبود يابد.همواره به خاطر داشته باشيد كه مجموع 3 مقدار اين رنگها بايد 100 باشد(مثلا 40 و 40 و20 يا 20 و30و50 )
با اين روش نيز كنترل خوبي روي توناليته رنگهاي مختلف و تاثير آن روي تصوير نهايي خواهيد داشت.تنظيم اين 3 رنگ در حقيقت، شبيه سازي حالتي است كه با يك دوربين غير ديجيتال و با فيلم سياه وسفيد،از فيلترهاي قرمز ،آبي و سبز استفاده كنيد.
نكته مهم :براي مشاهده اثرات يك فيلتر رنگ به تنهايي، مقدارآنرا روي 100 و مقدار 2 رنگ ديگر را 0 قرار دهيد.

تصوير اصلي

100% آبي

100% سبز

100% قرمز

تصوير نهايي با مقادير
60% قرمز- 20% آبي- 20% سبز

همانگونه كه در هردوروش فوق مشاهد شد،چالش اصلي در تبديل تصاوير رنگي به سياه وسفيد،تنظيم دقيق توناليته رنگهاي مختلف در تصوير نهايي است.اما در روشهاي معمولي زير اينگونه كنترل و تنظيمات دقيق وجود ندارد:
الف:فرمان Image>Mode>Grayscale
ب: فرمان Image>Adjustment>Desaturate
ج:بردن تصوير به حالت LAB color وحذف كانالهاي a و b
پس اين 3 روش را فراموش كنيد و همواره براي تبديل ،از 2 روش اصلي فوق الذكر استفاده كنيد تا تصاوير سياه وسفيد ايده آل داشته باشيد.

-Action ها و Plug-in هاي آماده:
Action هاي آماده اي نيز براي تهيه تصاوير سياه و سفيد از تصاوير رنگي وجود دارند كه به براي سهولت كار ميتوانيد با اجراي آنها تصاوير خود را به سياه وسفيد تبديل نماييد.(از اين آدرس مجموعه Action هاي رايگان را دانلود كنيد وسپس فايل دانلود شده با پسوند atn را در فولدرAdobe\Photoshop\Presets\Photoshop Actions كپي كنيد و در پالت Action فتوشاپ از منوي Action گزينه bw-actions.atn را انتخاب كنيد و اكشن مورد نظرتان را اجرا نماييد)
همچنين Plug-inهاي آماده نيز براي اين منظور در دسترس مي باشند كه يكي ازآنها را ميتوانيد ازاين آدرس دانلود كنيد:


اما استفاده از اين روشها از لحاظ كنترل بر روند كار ، هيچگاه به پاي 2 روش فوق الذكر نمي رسند.

مرحله سوم :چاپ تصاوير سياه و سفيد
هدف اصلي در چاپ تصاوير سياه وسفيد نيز، حفظ توناليته است.براي اين منظور به كار بردن روش زير مي تواند امكان كنترل دقيق توناليته مناطق مختلف را فراهم نمايد.

مراحل تنظيم قبل از چاپ عكس سياه وسفيد
پس از تبديل عكس رنگي به عكس سياه و سفيد، مراحل زير را انجام دهيد:

1-لايه عكس را دو بار Duplicate نماييد.(Layer>duplicate)،اولين كپي را Dodge و دومين كپي را Soft بناميد.
2-حالت Blending لايه Dodge راروي Color Dodge برده و اپاسيته آنرا 4% تنظيم كنيد.حالت Blending لايه Soft را روي Soft Light برده واپاسيته آنرا 45% تنظيم نماييد.
3-يك لايه Adjustment Layer از نوع Curve در بالاي همه لايه ها اضافه كرده و سپس Curve رابه صورت شكل شبيه S تنظيم كنيد.اپاسيته اين لايه را آنقدر كم كنيد تا تصوير خوب به نظر آيد.

4-يك لايه Adjustment layer از نوع Hue/Saturation بسازيد وآنرا Tint بناميد.قسمت Colorize را انتخاب و Saturation را 50% تنظيم كنيد.Hue را آنقدر تغيير دهيد تا ته رنگ نارنجي ايجاد شود.اپاسيته اين لايه را روي 4% ببريد.

حال عكس براي چاپ آماده است.با اين روش به راحتي ميتوانيد با تغيير اپاسيته لايه هاي مختلف توناليته مورد نظر خود را در هنگام چاپ بدست آوريد.

به هرحال فكر ميكنم تهيه عكسهاي سياه وسفيد زيبا و به ياد ماندني ارزش خواندن اين نوشتار نسبتا طولانی را داشته باشد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه دهم بهمن 1386ساعت 9:38  توسط جاویدمهر  |