اين وبلاگ جهت طرح نظرات وارائه آثار فرهنگي وهنري نوشته شده است
پرستوي مهاجر
سال ،۱۳۳۲ دشتي جوان بعد از فراغت از دوران آش خوري، گره بقچه اش را سفت بسته و عازم پايتخت مي شود. خيابان خوش آن دوران تك و توك مغازه اي داشت كه اغلب خالي بودند و سرقفلي نداشتند، جوان زنجاني بابت اجاره حجره اش در خيابان خوش ماهي پانزده تومان پرداخت مي كرد. در سال ۳۲ بابت چاقوهاي ضامن دار دشتي، اهل محل به اندازه دو تومان بايد سركيسه را شل مي كردند.
002211.jpg
چاقوساز پير  در ساخت انواع چاقوها استاد است، البته مواد و وسايل اوليه هر چاقو بايد در دسترس باشد. اينك آقاي دشتي فقط چاقوي قلمتراش خطاطي مي سازد آن هم روزي يك چاقو! بهترين چاقوهاي دنيا از نظر استاد روجز انگلستان، دولك لك آلماني و زبيال روسي است، كه كارخانه روسي چند دهه اي گرد تعطيلي بر آن نشسته و به تعبير استاد چاقوهايش اينك ناياب و عتيقه شده است.
نفر اول قلمتراش ساز در ايران، استاد ابوالفضل نظم پرور است كه چاقوهاي ساخت او به تعبير آقاي دشتي در دنيا نظير ندارد و برخي از صناعت هاي جناب نظم پرور بيش از ۲۰۰ هزار تومان ارزش دارد و در كلكسيون برخي از خطاط ها مي توان چاقوي او را يافت. مرد دوم قلمتراش سازي در كشور، جناب دشتي چاقوساز كهنسال محله ماست، او براي اكثر استادان خوشنويسي از قبيل، استادان اميرخاني، واشخاني، شيرازي، كابلي، معيني و ... چاقو ساخته است.
و اغلب خوشنويسان كشور، هرچند دشتي پير را نديده اند ولي آوازه چاقوهاي او را شنيده اند.
سالار تيغه ها
براي تيغه چاقو، از سوهان هاي قديمي كه آجش صاف شده و آهن را نمي سايد استفاده مي كنند. دسته چاقو نيز از شاخ گوزن، عاج، پلاستيك هاي رنگارنگ، صدف، مرواريد، برنز و نقره ساخته مي شود. بهترين نوع دسته، شاخ گوزن است در زمانه حاضر كه شكار قدغن شده شاخ پيدا نمي شود و به گفته دشتي اينك دلالان در بازار شاخ گوزن را رد و بدل مي كنند.
در مرحله نخست براي ساخت چاقو، سوهان كهنه شده را در كوره سرخ مي كنند سپس سوهان را چكش كاري كرده به صورت پهن و باريك در شمايل تيغه درمي آورند. مرحله دوم باربند چاقو را مي سازند، باربند اغلب از استيل ساخته مي شود زيرا ضد زنگ است. گاهي از برنج، نقره و برنز نيز براي ساخت باربند استفاده مي شود. بعد داخل دسته آستر مي چسبانند تا شاخ روي آن ميخ شود. آستر اغلب از جنس برنج است گاهي براي ارزان درآمدن چاقو از آهن نيز براي آستر استفاده مي كنند، دسته پلاستيكي نيز قيمت چاقو را پايين مي آورد. بعد از اين مراحل تيغه و آستر سوهان كاري مي شود.
تيغه سوهان كاري شده در كوره سرخ مي شود و سپس درون روغن سوخته موتور قرار مي گيرد همين كه تيغه خنك شد از روغن سوخته خارج و انتهاي تيغه توسط استاد پرداخت مي شود. دسته و باربند نيز سوهان كاري شده تا مثل آينه برق بزند. سپس شاخ را سوار چاقو كرده و در انتها با سنگ رومي تيغه را تيز مي كنند. براي ساخت چاقو معمولي هشت ساعت استاد وقت صرف مي كند و يك چاقوي خوب و ظريف يك روز و نصف كار مي برد.
كوچك ترين چاقو قلمتراش چاقوي نه سانتي است كه به آن چاقوي كتابت مي گويند. چاقوي ده سانتي را چاقو دزفولي مي نامند كه با آن قلم دزفولي را مي تراشند. چاقوي قلم خيزران يازده سانتي متر طول دارد. بزرگترين چاقوي قلمتراشي، دوازده سانتي متر است كه به آن چاقوي دو تيغه مي گويند كه هم قطع مي زند و هم قدرت تراش بالايي دارد.
002217.jpg
«علي اوسط دشتي» در زمانه حاضر نه صبح كوره مغازه را به آتش مزين مي كند و هفت غروب كه تنها چاقوي روزانه اش را به اتمام مي رساند، خاكستر كوره اش از رمق افتاده است. زماني كه چاقوي جواني اش ۲۴ خط بر برگه هاي سن و سالش خط انداخته بود. تأهل اختيار مي كند و اينك سه فرزند و ده نوه تيغه حياتش را مانند آينه روشن نموده اند. او استاد مسلم يك صناعت فراموش شده قديمي است، اين موضوع را خوشنويسان بنام كشور نيز به ما يادآوري مي كنند.
این گزارش مربوط به سال ۸۳ روزنامه همشهری می باشد امیدوارم هنوز علاقمندان به استاد فرصت دیدار ایشان را داشته باشند
+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم دی 1388ساعت 9:11  توسط جاویدمهر  |